Anders wíllen, is anders kíezen!
Groeiende onvrede over het gemeentelijk beleid
Tot 2001 was het goed wonen in Hardinxveld-Giessendam. De inwoners konden er op vertrouwen dat het gemeentebestuur deed waarvoor het was aangesteld: op betaalbare wijze zorgen voor een goed leefbare gemeente.
Leefbaar is een gemeente als de inwoners het idee hebben dat ze er naar hun zin wonen. Bijvoorbeeld als er een prettige woonomgeving is, als de gemeente op een goede manier zorgt dat er een bouwvergunning of nieuw paspoort wordt afgegeven, als de gemeente er voor zorgt dat branden geblust worden en er geen wateroverlast ontstaat.
Net als iedereen moet de gemeente daarbij rekening houden met de hoeveelheid geld die ze ter beschikking heeft. Dat geld komt altijd van de inwoners. Een deel direct, zoals bijvoorbeeld via de belasting die geheven wordt op het bezit van een huis (OZB) of de rioolbelasting. En via het geld dat u voor een bouwvergunning betaalt of voor een begrafenis. Een deel indirect, via de landelijke overheid, die weer aan haar geld komt door onder andere de heffing van loonbelasting.
Als de gemeente teveel geld uitgeeft, komt ze in de problemen. Die problemen kunnen deels opgelost worden door geld te lenen. Net als een inwoner dat kan voor een huis of een auto. Maar als de gemeente teveel leent, komt ze in de problemen door de hoge rente en aflossingen die jarenlang moeten worden betaald. Net als de inwoner die teveel leent voor dat huis of die auto.
Als lenen niet meer helpt, en de gemeente toch meer geld uit wil geven dan ze binnen krijgt, of als de gemeente teveel geld heeft geleend, kan ze de belastingen verhogen. Dat is een belangrijk verschil met de inwoner. Die kan zijn of haar inkomsten niet zomaar vergroten.
Het is dus belangrijk dat de gemeente goed nadenkt over wat ze doet. Ze geeft immers niet haar eigen geld uit, maar dat van de inwoners. Die inwoners worden sinds de invoering van de euro al genoeg belast omdat heel veel zaken in de afgelopen jaren heel veel duurder zijn geworden. De lonen en salarissen stegen in die tijd nauwelijks.
Het is dan onbegrijpelijk dat de gemeente gewoon doorgaat met het uitgeven van geld, zeker als het gaat om iets waarvan je je kunt afvragen of het wel nodig is. Een duidelijk voorbeeld daarvan is de verbouwing van het gemeentehuis. Het is de vraag of de gemeente daardoor beter doet waarvoor zij door de inwoners is aangesteld.
De inwoners maken zich terecht zorgen. In 2004 was dat aanleiding om de actie OZB NEE te organiseren. Maar liefst 5500 handtekeningen werden opgehaald om zo te laten zien dat het stijlloos is als de OZB zomaar met 85 % wordt verhoogd om zo het door wanbeleid veroorzaakte geldgebrek weer goed te maken.
Maar ook op andere punten deed de gemeente maar waar ze zin in had, zonder al teveel rekening te houden met de inwoners. Een voorbeeld is de herinrichting van het Nassauplein, Natuurlijk was het nodig om veranderingen door te voeren, maar de mening van veel inwoners werd volledig genegeerd. Dat er nieuwe huizen werden gebouwd aan de Nieuweweg is misschien vanzelfsprekend. Maar dan moet er ook rekening gehouden worden met de bestaande inwoners, zodat die niet volledig onder water komen te staan.
De T@B is van mening dat het zo niet goed gaat. Dat zeggen in de verkiezingstijd meer partijen. Die partijen hebben in de afgelopen jaren niet verhinderd dat de gemeente behoorlijk de verkeerde weg is ingeslagen.
Achter de T@B zitten mensen die in de afgelopen jaren opgekomen zijn voor belangen van de inwoners. Mensen die verantwoordelijk waren voor het verzet tegen de verhoging van de OZB, mensen die zich hebben ingezet tegen het negeren van de inwoners bij bijvoorbeeld de herinrichting van straten.
Omdat de gemeente protesterende inwoners niet als haar gelijke ziet, is er maar één weg die voor echte verandering kan zorgen: een politieke partij van mensen die zich vooral gewoon inwoner voelen.
Is de T@B daarmee alleen een protestpartij? Nee, dat is ze niet. In de uiteenzetting hieronder heeft de T@B een visie neergezet waarmee zij denkt de problemen op te lossen. Die visie bevat geen beloftes maar een verantwoorde lange termijn visie.
De T@B heeft respect voor ieders mening of geloof en wil er zijn voor alle inwoners. Niet alleen voor links of rechts, maar ook voor inwoners die níet ingedeeld willen worden in een hokje. Voor inwoners die ontevreden zijn over hoe de gemeente het in de afgelopen jaren heeft gedaan.
Belangrijke punten uit het verkiezingsprogramma van de T@B zijn:
1.De gezonde situatie van voor 2001 moet worden hersteld
2.Er moet beter naar de inwoners worden geluisterd
3.De leefbaarheid binnen de gemeente moet worden vergroot
4.Samenvoeging met andere gemeenten moet worden voorkomen
Hieronder vindt u een uitwerking van bovenstaande punten.
1. De gezonde situatie van voor 2001 moet worden hersteld.
Het herstellen van een gezonde financiële situatie is geen gemakkelijke opgave. De gemeente heeft in de afgelopen jaren behoorlijk veel geld geleend en in de komende tijd moet de gemeente daarom 1,3 miljoen euro per jaar aan rente betalen. Die rente moet door de inwoners worden opgebracht. Het is overigens de vraag of de veel geprezen situatie van voor 2001 wel zo rooskleurig was.
De gemeente heeft jarenlang op te grote voet geleefd. Net als iemand die meer leent en uitgeeft dan er aan loon binnenkomt. In zo’n situatie doorgaan resulteert in een financiële ramp.
Om dat te voorkomen moet de bij de gemeente heersende cultuur behoorlijk op de schop. Blijkbaar lukt het de gemeenteraad al meer dan 5 jaar niet om daar wat aan te doen. Deze lakse houding was in 2004 de belangrijkste aanzet tot het voeren van de actie OZB NEE, maar al bracht de actie een schokgolf tot stand… er veranderde uiteindelijk niet zoveel.
Bezuinigingen
De gemeente heeft sinds de actie OZB NEE een aantal bezuinigingen doorgevoerd die vooral resulteren in het uitkleden van de leefbaarheid in ons dorp. Het had de gemeente gesierd als de verbouwing van het gemeentehuis was afgeblazen. Maar zelfs het afblazen daarvan was niet meer dan een flinke druppel op een gloeiende plaat geweest. Er is beduidend meer nodig.
De mogelijkheden om verder te bezuinigen lijken beperkt. Onderzocht kan worden of er iets te doen valt aan de hoge kosten van de afvalverwerking, waar 1,5 miljoen euro per jaar aan wordt uitgegeven. Dat er gewerkt wordt met een 100 % dekking doet niets af aan het nut van een onderzoek. Het is te gemakkelijk om te stellen dat de inwoners het allemaal wel betalen.
Daarnaast kan bekeken worden of de exploitatie van het zwembad en de sporthallen kan worden aangepast. Het totale exploitatieverlies is nu zo’n 626.000 euro. Te denken valt aan privatisering of het uitbreiden van de gebruiksmogelijkheden. Het gebruik van de sportaccommodaties zou nauwkeurig moeten worden bekeken.
Het gemeentelijk riool kost 1,5 miljoen euro per jaar. Voor een groot deel bestaat dat bedrag uit kapitaallasten: bijna 1 miljoen euro. De riolering is voor veel gemeenten een punt van zorg. Het is niet onwaarschijnlijk dat de gemeente wil dat de inwoners meer voor de riolering gaan betalen. De inwoners betalen nu het grootste deel en de gemeente legt 142.000 euro bij uit een nog bestaande spaarpot. Het is belangrijk om een kostenstijging zoveel mogelijk te beperken.
Het verlies dat op de begraafplaatsen werd geleden is omgezet naar een winst van meer dan 80.000 euro. Gezien het feit dat de gemeente blijkbaar wel geld heeft om voor een veel groter bedrag het gemeentehuis te verbouwen, is de T@B van mening dat de begrafenisrechten omlaag moeten, ook omdat uit gesprekken met inwoners is gebleken dat de verhoogde tarieven voor veel extra verdriet zorgen. Verder moet worden bekeken waarom de gemeente vindt dat de kosten van de begraafplaatsen moeten stijgen van 322.000 euro in 2006 naar 410.000 euro in 2009. Overigens denkt de gemeente in 2009 nog 30.000 euro aan het begraven over te houden. Dat ziet de T@B als een onderbouwing van haar stelling dat de begrafenisrechten omlaag kunnen.
Tot slot: het effect van de rentelasten werkt overal door. Zo is 35 % van de havengelden bedoeld om de rente en afschrijving van de gemeente te kunnen betalen.
Een mogelijke oplossing
Discussies over bezuinigingen lossen maar een deel van de problemen op. Om tot een structurele oplossing te komen, moet de gemeente in de komende jaren zorgen dat het aantal inwoners stijgt. Dat zorgt voor meer inkomsten en is een heel probaat middel tegen een gemeentelijke herindeling. Een gemeentelijke herindeling zou alleen maar uitstel van executie zijn als daarnaast niet ook flink werd bezuinigd. En dat zit er gezien de ontwikkelingen van de afgelopen jaren beslist niet in.
Al jarenlang blijft het aantal inwoners nagenoeg gelijk. Het aantal huizen neemt zelfs meer toe dan het aantal inwoners, een gevolg van maatschappelijke ontwikkelingen.
Om meer inwoners aan ons dorp te binden, is het van belang dat de aantrekkelijkheid van de gemeente voor vooral de bestaande bevolking wordt vergroot. Voor met name de starters moeten echt betaalbare woningen worden gebouwd. Het bouwen van duurdere koopwoningen mag de bouw van goedkopere koopwoningen en huurwoningen niet in de weg staan, ook al lijken dure koopwoningen goed voor de inkomsten van de gemeente. Dat zou van een slechte lange termijn visie getuigen.
De T@B is er geen voorstander van om de import van buiten het dorp sterk te bevorderen. In andere gemeenten, zoals Sliedrecht, heeft dat geleid tot een te sterke verandering van de dorpse cultuur. Het verdwijnen van de dorpse cultuur zorgt voor een verminderde sociale controle en een toenemende criminaliteit. Groter is niet per definitie beter.
Conclusie
Het heeft jaren geduurd voor de gemeente in de slechte positie van nu terecht is gekomen. Het zal ook jaren duren om de problemen weer op te lossen. Mogelijkheden zijn er, maar dan is er een duidelijk andere lange termijn visie nodig.
2. Er moet beter naar de inwoners worden geluisterd
De inwoners worden op diverse manieren in de gelegenheid gesteld om mee te praten. Als er dan geen of onvoldoende rekening wordt gehouden met opmerkingen, dan is die inspraak zinloos. Dat moet drastisch veranderen.
Inspraak begint op het gemeentehuis. De inwoners kunnen daar hun mening geven bij de verschillende raadscommissies. Het geven van een mening bij de raadsvergadering mag alleen als het gaat over een onderwerp dat niet op de agenda staat. Dat betekent dat een raadsvergadering vooral een formaliteit is geworden en dat de inwoners hun mening nooit aan de voltallige raad voor kunnen leggen. Ook dat moet onmiddellijk veranderen.
De raadsleden zijn de vertegenwoordigers van de inwoners. Om de raadsvergadering onder controle te houden, zijn de microfoons van de raadsleden verwijderd, waardoor een raadsvergadering vooral bestaat uit een heen en weer lopen van raadsleden naar en van de twee overgebleven microfoons. De microfoons moeten zo snel mogelijk worden teruggeplaatst.
3.De leefbaarheid binnen de gemeente moet worden vergroot
De gemeente lijkt op dit punt visie en overzicht te missen. Hardinxveld-Giessendam is in de afgelopen jaren steeds verder uitgekleed. Er moet duidelijk iets gedaan worden aan de aantrekkelijkheid en eigen identiteit van de gemeente.
Hoewel het opvoeden van de jeugd voornamelijk een taak van de ouders behoort te zijn, dient de gemeente meer in te spelen op de veranderende jeugdcultuur. Daarbij is van belang dat rekening wordt gehouden met achtergrond en gezindte. Initiatieven als uitgaansgelegenheden moeten worden toegejuicht. De jeugd dient zelf meer inspraak te krijgen, middels bijvoorbeeld jeugdoverlegavonden. De gemeente moet organisator zijn maar het overleg moet wel georganiseerd worden op een laagdrempeliger locatie dan het gemeentehuis.
Middelbaar onderwijs moet in onze gemeente ook wat de hogere klassen betreft kunnen worden genoten. Het is geen goede zaak dat de bovenbouw van Calvijn en Willem de Zwijger naar Gorinchem of Papendrecht moet reizen.
De gemeente is op sommige punten erg laks. Een voorbeeld is de tijd die is verstreken voor er naar veilige schoolroutes wordt gekeken.
De openbare orde en veiligheid is gebaat bij een betere handhaving van bestaande regelgeving door politie en toezichthouders. Een lik op stuk beleid is hierbij een belangrijk wapen.
Onze gemeente kent een tekort aan watersportvoorzieningen, zoals een fatsoenlijke trailerhelling aan de Merwede en aan de Giessen. Daar wordt al sinds 1995 over gepraat. Particulier initiatief is er op dit vlak genoeg. Daar staat de T@B voor open.
Ten aanzien van de dijkbebouwing wordt geen consistent beleid gevoerd. Binnen een straal van 100 meter kan de bouw van een appartementencomplex met 2 verdiepingen op dijkniveau worden goedgekeurd terwijl een bewoner van een vrijwel naastgelegen pand geen toestemming krijgt om ook maar een centimeter uit te breiden. Deze vorm van inconsistent beleid zorgt voor een verwerpelijke vorm van discriminatie die moet worden voorkomen.
De eventuele komst van de light train, met mogelijk nieuwe stations in Boven-Hardinxveld en Giessendam-West is een voorziening die belangrijk is voor een goede ontsluiting van het dorp, vooral wat het woon-werk-verkeer betreft. De light train laat zover bekend nog tot 2012 op zich wachten. Bekeken moet worden of tot die tijd op verantwoorde wijze geld vrij gemaakt kan worden voor de aansluiting op de bestaande infrastructuur. Het gaat daarbij naar schatting om toch zeker 500.000 euro. Naast de light train zou bekeken kunnen worden of een busdienst op maat een aanvulling is.
Boven-Hardinxveld
Het is de bedoeling dat in Boven-Hardinxveld een multifunctioneel centrum wordt gebouwd. De vrijkomende stukken grond zullen bebouwd gaan worden. Nog niet duidelijk is wat voor bebouwing daar moet gaan komen. Het multifunctioneel centrum komt aan de rand van de huidige bebouwing te liggen. Weinig is bekend over het aan het multifunctioneel centrum grenzende plan Tienmorgen Noord en het vereist van de inwoners op die manier teveel inspanning om de woonomgeving in de gaten te kunnen houden. Het totale plan dient de gemeente in elk geval niets te kosten en bij voorkeur zelfs geld op te leveren. Bij een juiste opzet is dat zondermeer mogelijk. Nog niet duidelijk is of de Regenboogschool en de Merwedeschool worden verplaatst.
In Boven-Hardinxveld zouden, gezien de opbouw van de bevolking, vooral betaalbare woningen moeten komen. Daaronder vallen ook huurwoningen. Op dit moment wordt er vooral gebouwd voor ouderen of verschijnen er duurdere koopwoningen.
Winkels en bibliotheek verdwijnen uit Boven-Hardinxveld of dreigen daaruit te verdwijnen. Af en toe verschijnen er nieuwe winkels in de Buurt, het oude winkelcentrum dat inmiddels geworden is tot woongebied. Dat laatste is gezien de ligging en de nieuwe bebouwing logisch. Alternatieve winkelgebieden zijn in Boven-Hardinxveld niet gepland. Vooral ouderen en niet-autobezitters worden daarvan de dupe.
Boven-Hardinxveld wordt ten onrechte niet als volwaardige woonkern gezien. Buiten het gebrek aan voorzieningen valt op dat in de gemeentegids alleen nog het telefoonnummer van het Gorcumse Beatrix ziekenhuis wordt genoemd. Van de ziekenhuizen in Dordrecht en Sliedrecht is uitgebreide informatie opgenomen waarmee de gemeente meer dan duidelijk maakt dat Boven-Hardinxveld nauwelijks voor vol wordt aangezien.
Neder-Hardinxveld en Giessendam
Het centrumplan voor Neder-Hardinxveld is te lang onderwerp van gesprek geweest zonder dat er voldoende en verantwoorde daadkracht achter stond. Hierdoor ontstond met name in de Peulenstraat een verpauperd beeld. Het plan moet rekening houdend met de belangen van zowel winkeliers als winkelend publiek voortvarend worden uitgevoerd. Voldoende parkeervoorzieningen moeten daarbij niet worden vergeten.
Net als in Boven-Hardinxveld zijn er hier meer betaalbare woningen nodig. De scholenstrook in West, inmiddels berucht vanwege de uit de hand gelopen kosten, ligt al heel lang aan de rand van de bebouwing. De geplande woningen laten te lang op zich wachten.
Het station is een voorbeeld van hoe het niet moet. Volledig verpauperd en klaar om ten prooi te vallen aan vandalisme vormt het een schril contrast met bijvoorbeeld het station in Sliedrecht. Ook al is het station geen zaak van de gemeente, de gemeente kan wel invloed uitoefenen en waar mogelijk meewerken aan particulier initiatief om zo een herbestemming te realiseren.
Het zwembad aan de Sluisweg vervult binnen de gemeente een belangrijke functie. Natuurlijk kunnen de kinderen uit Boven-Hardinxveld naar Gorinchem en de kinderen uit Neder-Hardinxveld en Giessendam naar Sliedrecht toe. Zwembaden behoren evenwel zo dicht mogelijk bij de leefgemeenschap te staan en er dient alles aan te worden gedaan om het open te houden, onder andere door de efficiëntie van de huidige bedrijfsvoering grondig te bekijken en door te onderzoeken of het niet voor meer functies kan worden ingezet. Het exploitatietekort op het zwembad is overigens zeker niet groter dan het tekort dat bij de sporthallen te zien is.
De uit Neder-Hardinxveld verdwenen kinderboerderij zou, bijvoorbeeld binnen de opzet van een multifunctioneel centrum, of in combinatie met een speeltuin, terug moeten keren. De kosten van aanleg en onderhoud zouden door particulier initiatief kunnen worden gedekt.
De bereikbaarheid van het postkantoor aan Buitendams zou vooral ten behoeve van mindervaliden verbeterd moeten worden.
4.Samenvoeging met andere gemeenten moet worden voorkomen
Het argument dat een grotere gemeente efficiënter is en dus in het voordeel van de inwoners, is onjuist. De samenvoeging van Hardinxveld, Giessendam en Boven-Hardinxveld was zeker geen onverdeeld genoegen. Groter betekent vooral logger en de afstand tot de inwoner neemt alleen maar toe. Het opzetten van deelgemeenten is een bewezen niet werkende oplossing. Hardinxveld-Giessendam is groot genoeg en in staat om de eigen boontjes te doppen.
Samenwerking is wel toe te juichen. Dat zorgt er voor dat het wiel niet twee keer behoeft te worden uitgevonden. Ook kunnen diensten op die manier efficiënter worden ingekocht. Die samenwerking kan duidelijk verder gaan dan de bestaande samenwerking binnen de regio Zuid-Holland-Zuid, mits het de eigen identiteit niet schaadt.